Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về gia đình, Đảng ta đã xác định một trong những nhân tố quan trọng quyết định sự phát triển bền vững của xã hội là gia đình.

Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc ta vốn có truyền thống yêu nước, hiếu học, cần cù và sáng tạo trong lao động sản xuất. Những truyền thống quý báu đó luôn được bảo tồn và phát huy dựa trên cơ sở nền nếp gia phong, gia giáo của mỗi gia đình và cộng đồng dân cư. Trong gia đình đều lấy tình nghĩa làm nền tảng, mỗi thành viên đều có tinh thần sống vì người khác; con cháu, cha mẹ, ông bà đều phấn đấu làm tròn nghĩa vụ, bổn phận của mình. Không chỉ có thế, mỗi gia đình còn gắn bó chặt chẽ với cộng đồng làng, nước. Khi "nước mất thì nhà tan", Tổ quốc chưa độc lập thì gia đình không thể sống trong hạnh phúc. Đất nước có giặc giã thì cả nước đánh giặc, cha con chung một chiến hào, "giặc đến nhà đàn bà cũng đánh", đó chính là truyền thống anh hùng của gia đình Việt Nam.

Với tư cách là hạt nhân của xã hội, gia đình là nơi sản sinh ra và nuôi dưỡng con người, duy trì và phát triển nòi giống. Cùng với trường học, xã hội, gia đình đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng những chuẩn mực tình cảm, vun đắp nhân cách, đạo lý làm người, tạo điều kiện chắp cánh cho thế hệ tương lai của đất nước bay cao, bay xa. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ ra nét đẹp của gia đình Việt Nam là truyền thống hiếu học. Ngay từ những năm 20 của thế kỷ trước, khi tố cáo chính sách ngu dân của thực dân Pháp, Người viết: "Người Việt Nam rất hiếu học, con học giỏi là một vinh hạnh cho cha mẹ. Cho dù nghèo đói đến đâu, cha mẹ cũng cố tìm cách cho con cái được học hành".

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn có gia đình hoà thuận, hạnh phúc thì cần phải quan tâm công tác giải phóng phụ nữ, xây dựng mối quan hệ bình đẳng giữa nam và nữ, vợ và chồng. Người thường mượn câu tục ngữ : "Thuận vợ, thuận chồng tát bể Đông cũng cạn" để nhắc nhở , giáo dục những người chồng, người vợ sống phải hết lòng yêu thương nhau. Người chỉ rõ: "Chúng ta làm cách mạng là để tranh lấy quyền bình đẳng, trai gái đều ngang quyền như nhau", cho dù đây là "cuộc cách mạng khá to và khó" nhưng nếu biết tiến hành "cách mạng từng người, từng gia đình và đến toàn dân" thì nhất định thành công. Bên cạnh mối quan hệ vợ chồng trong gia đình còn có nhiều mối quan hệ khác như ông bà, bố mẹ với con cái, anh chị với các em, mẹ chồng với nàng dâu... Để giải quyết tốt những mối quan hệ đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Về tinh thần thì phải trên thuận dưới hoà, không thiên tư, thiên ái. Bỏ thói mẹ chồng hành hạ nàng dâu, dì ghẻ ghét bỏ con chồng. Về vật chất, từ ăn mặc đến việc làm, phải ăn đều, tiêu sòng. Có kế hoạch, có ngăn nắp. Cưới hỏi, giỗ tết nên giản đơn, tiết kiệm." Khi bàn về chữ "hiếu", Người đề cao việc xây dựng nhân cách, bổn phận của con cái đối với cha mẹ, vẹn toàn tình nghĩa với họ hàng, làng xóm, với người sống và cả người đã khuất. Mặt khác con người không chỉ có hiếu với cha mẹ mà còn phải có hiếu với nước, với dân. Người viết: "Gia đình to (là cả nước) và gia đình nhỏ: Cái nào nặng? Cái nào nhẹ? Người cách mạng chọn gia đình to. Vì người cách mạng biết nếu gia đình to bị áp bức, bóc lột thì gia đình nhỏ sẽ suy sụp, không phát triển được. Vì vậy không thể bo bo giữ gia đình nhỏ mà không nghĩ đến gia đình to". Rõ ràng quan niệm về gia đình của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện cao độ sự thống nhất biện chứng giữa lợi ích chung và lợi ích riêng, giữa Tổ quốc và gia đình.

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề gia đình trong điều kiện, hoàn cảnh mới, Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao vai trò, vị trí, tầm quan trọng của công tác gia đình. Ngày 21-2-2005, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá IX) đã ban hành Chỉ thị số 49-CT/TW về xây dựng gia đình thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Ngay sau đó Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định số 106/ QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược xây dựng gia đình Việt Nam giai đoạn 2005-2010. Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, một lần nữa Đảng ta khẳng định chủ trương: "Phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam, thích ứng với những đòi hỏi của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự là tổ ấm của mỗi người, là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hoá truyền thống tốt đẹp, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc". Trên cơ sở những định hướng lãnh đạo của Đảng đòi hỏi các cấp, ngành, đoàn thể nhân dân và mỗi người, mỗi gia đình cần xác định rõ đầu tư cho gia đình là đầu tư cho sự phát triển bền vững nhằm phấn đấu xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh.

Văn Ánh