Vào một nhánh “xương cá” trên đường Hồ Chí Minh, đến “xã điểm” kinh tế - văn hóa ở A Lưới, ngay tại cổng UBND xã Nhâm, chúng tôi gặp rất nhiều người dân đến đây để nhận tiền của chính phủ hỗ trợ hộ nghèo đón Tết.
Khá bức xúc vì tiền Tết về đến tay bà con vào những ngày cuối tháng tư, tức muộn hơn quá nhiều so với Tết, nhưng khi thấy nét mặt hoan hỉ của họ có lúc tôi thấy ấm lòng. Người xưa nói, “cơm chưa ăn thì gạo còn đó”, nhận tiền Tết vào mùa giáp hạt, với đồng bào không khéo đó là điều may.
Thế nhưng, cũng chỉ “ấm” được một lúc. Chúng tôi, những người sống ở đồng bằng đã quen với khái niệm đúng - sai rạch ròi, chợt nhảy dựng lên khi hay rằng, “có 55 hộ nghèo ở đây không có tên trong danh sách nhận tiền từ xã.” Để giải quyết tình trạng này, họ đã lựa chọn một giải pháp thật giản dị: Thôn giúp xã vận động những hộ được nhận tiền, chia đôi chia ba số tiền đó ra cho các hộ nghèo bị sót.
Khổ! Với định mức 200 nghìn đồng/người nghèo; tối đa không quá 1 triệu đồng/hộ, nếu số tiền đấy bị chia ra, mỗi hộ được nhận tiền sẽ còn lại bao nhiêu? Với số đó, họ có ấm hơn, có hiểu hơn về sự quan tâm của Nhà nước với những hộ dân còn khó khăn về kinh tế? Liệu sự vận động này có làm người dân hiểu sai một chủ trương lớn, có tình của Đảng?
Mặc sự băn khoăn của chúng tôi, khi được hỏi, chỉ vài người dân có mặt ở đây trả lời sẽ giữ nguyên số tiền, không chia cho ai cả. Trong khi đó, phần lớn lại vui vẻ nói rằng: “Phải chia chứ. Họ cũng như mình, cũng nghèo như nhau. Mình được nhận tiền, họ không được nhận, tội lắm!”.
55 hộ nghèo bị sót tên trong danh sách nhận tiền, tất nhiên lỗi không thuộc về người dân. Chuyện với tôi, ông Hồ Chí Thời, Chủ tịch UBND huyện A Lưới thừa nhận “có thể do anh em ở dưới lập danh sách chưa đủ”, rồi hứa: “Tới đây huyện sẽ tổ chức rà soát, sẽ không còn hộ nào bị thiếu, sẽ không còn hộ nghèo nào bị thiệt thòi”
Tôi tin rồi sẽ đến ngày đó. Nhưng trước khi rời xã Nhâm, thiếu chút nữa tôi chảy nước mắt và không dám so sánh với ai khác bởi câu nói thật, rất chân tình của ông Ka Ri Biên, thôn Pae: “Tiền bạc có đó rồi hết đó, chỉ có cái tình mới ở lại lâu hơn. Lần ni là tiền, tiền có thể chia. Nhưng sau ni nếu Nhà nước cho trâu, cho bò để làm nương, khi nớ làm răng chia được? Không lẽ cứ lấy dao chặt ra? Đồng bào mình sống thật cái bụng rứa đó! Nghèo tiền bạc nhưng trọng nghĩa tình, cái chi chia được để đồng bào vui là bọn mình đều chia hết!”.
Có thể điều tôi được chứng kiến ở xã Nhâm là một nét văn hóa (khác học vấn) của đồng bào dân tộc Tà - Ôih- một dân tộc chiếm hơn 80% số dân ở A Lưới. Nhưng rõ ràng, không chỉ người Tà - Ôih mới có được nét văn hóa quý giá đấy.
Kan Lịch - người anh hùng đang “viết” tiếp
cổ tích A Lưới từ những việc làm rất nhỏ.
Ngược rừng, tôi lại về trung tâm thị trấn A Lưới. Cách đây mấy năm, báo chí đã kể về nữ anh hùng Kan Lịch- người dân tộc Pa Cô, đang sống ở thị trấn. Đã chục năm nay, với đồng lương ít ỏi của mình, bà Kan Lịch đã đứng ra đỡ đầu, nuôi ăn, tạo điều kiện cho 10 thanh niên trong huyện được học hành đến nơi đến chốn. Hầu hết số thanh niên này bây giờ đã có việc làm ổn định và tiếp bước nữ anh hùng, họ cũng bắt đầu xây dựng A Lưới bằng những việc làm tưởng như rất nhỏ.
Hôm gặp lại, tôi thấy Kan Lịch đã nhận nuôi thêm nhiều thanh niên khác. Bà ít kể về mình, nhưng lại rất vui khi nói về những ngày tham gia chiến đấu bảo vệ A Lưới, bảo vệ đường Trường Sơn. Trong những câu chuyện, bà say sưa với tình đồng chí, đồng đội. Giữa những khoảng lặng, tôi lại thấy mắt bà rơm rớm. Cách đây mấy năm, Kan Lịch đã dành dụm, cất giữ được 30 triệu đồng. Ngày nọ, có một nhà thầu ở Quảng Bình tìm đến, nhận số tiền để xây giúp bà căn nhà. Tiền đã giao, nhà chẳng thấy đâu. Ông nhà thầu biến mất tăm ngay sau khi ôm được tiền.
Nhận tin, đồng đội cũ của Kan Lịch từ nhiều nơi đã vận động nhau góp tiền giúp đỡ. Một số khác nghe tin vội tìm lên A Lưới. Kan Lịch không giàu. Những khoản nợ bà vay để nuôi số thanh niên trong huyện, được số đồng đội cũ rỉ tai nhau, trả giúp.
Bà cười, kể rất hồn nhiên về một kỷ niệm, theo tôi là đẹp đến khó tin. Số là trong số những đồng đội, có người đã dấu tên gửi bà 50 triệu đồng để giúp xây nhà. Nhận số tiền quá lớn, Kan Lịch suy nghĩ rất nhiều. Lương đồng đội cũng như nhau, không nhiều. Vậy họ lấy đâu ra số tiền lớn để giúp? Hay là, các đồng đội gửi tiền cho huyện để giúp đồng bào A Lưới xóa nhà tạm? - Nghĩ chán, Kan Lịch lặng lẽ cầm số tiền lên giao cho huyện. Huyện lắc đầu, nghe đâu bà lại ôm số tiền xuống tỉnh…
“Tiền đó là của các đồng đội góp lại để cho mình. Không biết ngày xưa mình làm chi mà chừ (bây giờ) họ thương nhiều rứa ?”- bà nói, mắt lung linh niềm vui.
Trong chiến tranh, A Lưới là vùng đất quật cường. Những cuộc đọ súng giữa quân lực Mỹ với dân quân, du kích địa phương đã để lại trên vùng đất này nhiều địa danh như suối Máu, đồi Thịt Băm, sân bay A So… chỉ nghe đã thấy rùng mình.
Số nạn nhân chất da cam dioxin cao ngất ngưởng
là một trong những nguyên nhân làm người A Lưới chưa giàu.
Gần 35 năm sau chiến tranh, khi trở lại, thật khó để tìm lại dấu tích của một thời bom đạn trên đất A Lưới. Nhưng ở sân bay A So, xã Đông Sơn, khoảng trắng chết chóc vẫn đang còn ám ảnh. Một kết quả nghiên cứu đã chỉ ra, dư lượng chất dioxin có trong đất ở khu vực sân bay A So hiện cao gấp 20 lần so với mức cho phép. Đồng thời, đã có một khuyến cáo cho người dân trong vùng "không được ăn gan mỡ của các loài cá, gia súc, gia cầm nuôi trên khu vực A So”.
Trong lần nói chuyện với tôi, một Phó Chủ tịch huyện A Lưới cho biết, chiến tranh đã để lại cho A Lưới một "di sản" khá nặng nề. Huyện có 21 xã, thị trấn. Trong đó có 4.700 người nhiễm, nghi nhiễm dioxin- con số đó tương đương với tổng số dân ở 2 xã. Mặc dù đã có rất nhiều chương trình, dự án thoát nghèo của cả nước dành riêng cho A Lưới - “cái nôi” của Đoàn 559 bộ đội Trường Sơn, nhưng trước khối lượng “di sản” nặng nề, những nỗ lực đó vẫn chưa đủ sức giúp kinh tế A Lưới “cất cánh”.
Và thật chua xót khi biết rằng, phần lớn số hộ thoát nghèo ở A Lưới bây giờ không phải do họ làm ăn khấm khá, mà chủ yếu, đều dựa vào số lương, phụ cấp dành cho những người tham gia kháng chiến. Số hộ nghèo ở A Lưới, chủ yếu đều rơi vào những hộ có nạn nhân chất độc da cam, bởi “mỗi gia đình có người nhiễm, nghi nhiễm; ngoài nạn nhân, họ còn bị mất thêm một lao động”- bà Nguyễn Thị Sữu, Phó Chủ tịch huyện A Lưới nói.
Cũng như nhiều lần trước, trong lần trở lại A Lưới, tôi đã ghé thăm một vài gia đình có người thân bị nhiễm chất da cam. Và như số phận đã an bài, hàng ngày, những thành viên trong các gia đình này phải luôn túc trực bên người bệnh. Những cái nhăn mặt, những bữa ăn, những lúc nạn nhân da cam có nhu cầu giải quyết những vấn đề cơ bản nhất của con người đều là những nỗi đau của những người sống cạnh.
Chị Bờ Lăng, ở thị trấn A Lưới đỏ hoe mắt khi tôi hỏi về con trai bà. Cháu bị nhiễm dioxin, mới mất cách đây 4 tháng. Ngày đưa tang, có người nói gia đình bà đã may mắn khi thoát khỏi “cục nợ” đeo sau lưng hơn 20 năm. Nhưng khi nhìn cả gia đình bà ngồi thẫn thờ, úp mặt vào lòng bàn tay trước chiếc giường trống trơn mà “thằng bé” vẫn thường nằm, tôi nghĩ, với họ, đó không phải là điều may mắn.
Từ lâu, A Lưới đã mệnh danh là đất nghĩa tình.
(Theo Quang Tiến/ND)
Trang chủ
|
Đặt báo Bắc Giang làm trang chủ
|
Phiên bản cũ
|
BGO Mail
|
Gửi bài cho báo
|
Về đầu trang
[Trở về]
In bài này |
In cả trang 
Lưu tin vào Favorites
Đặt báo Bắc Giang làm trang chủ
Đóng cửa sổ 
Người ghi lại những thước phim thiêng liêng về Bác Hồ
