Giáo dục
Cập nhật: 20/9/2012 | 10:35:02 AM (GMT + 7)
Đổi mới phương pháp giáo dục: Phát huy tính tích cực, tự giác học tập của học sinh
(BGĐT) - Đổi mới phương pháp giáo dục và đào tạo nhằm khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến, hiện đại vào quá trình dạy học, phát huy tính tự giác chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp hơn với đặc điểm của từng lớp học, môn học.
Ảnh minh họa.

Qua thực tế giảng dạy kết hợp tiến hành nghiên cứu các em học sinh lớp 4 và học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, tôi đã rút ra được một số bài học học kinh nghiệm. Để giờ học sôi nổi hơn, tôi thiết kế các trò chơi cho các em tham gia, gần gũi, động viên, khuyến khích tạo không khí thoải mái giúp các em học tập tích cực, năng động và hoà nhập với các bạn  hơn.

Với học sinh tiểu học, đàm thoại trò chuyện là một hình thức tốt nhất để giáo viên (GV) có thể gần gũi các em, đồng thời thăm hỏi trò chuyện với một số phụ huynh học sinh. Qua đó chúng ta có thể biết tâm sự, tình cảm, nguyện vọng của các em về việc học ở lớp cũng như việc học ở nhà của các em như thế nào? Để từ đó, GV có phương pháp và hình thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm đạt kết quả tốt nhất.

Để kích thích tính tự giác, tích cực, độc lập của học sinh và tạo hứng thú học tập cho học sinh, đòi hỏi ở người GV rất nhiều điều.Trước hết GV phải có tay nghề vững vàng, phải biết yêu nghề, mến trẻ, tức là phải có năng lực sư phạm. (Năng lực sư phạm gồm: Năng lực khoa học; hiểu học sinh; ngôn ngữ; tổ chức; phân phối chú ý; trình bày bài giảng; óc tưởng tượng sư phạm). Ngoài ra GV muốn phát huy tính tích cực, tự giác, độc lập của học sinh cần phải biết lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức thích hợp, trong đó có các phương pháp thuyết minh; đàm thoại; quan sát; thảo luận; thí nghiệm; hỏi đáp; nêu vấn đề… 

Việc đổi mới phương pháp giáo dục tất yếu phải đổi mới hình thức tổ chức dạy học để tạo một sự tương ứng cần thiết. Sự đa dạng của phương pháp dạy học trong sự phối hợp đòi hỏi phải có một số hình thức tổ chức dạy học thích hợp. Mỗi hình thức tổ chức dạy học đều có tác dụng tích cực phát triển học sinh một khía cạnh nào đó. Vì vậy, chúng ta cần biết kết hợp nhiều hình thức tổ chức để phát huy thế mạnh của mỗi hình thức tổ chức dạy học. Phương pháp dạy học mới, đòi hỏi phải có hình thức tổ chức dạy học tạo cơ hội cho học sinh suy nghĩ làm việc, trao đổi thảo luận với nhau nhiều hơn.

Có ba hình thức dạy học, trong đó hình thức, dạy học cá nhân là chú ý phát triển năng lực riêng của từng học sinh. Đồng thời rèn cho các em có thói quen tự học, tự làm việc, hình thức dạy học cá nhân rất đa dạng, có thể làm việc với phiếu học tập, ngoài ra còn có một số hình thức khác như: Làm bài tập trong sách, làm các trò chơi, tiến hành các thí nghiệm, sự thể hiện tài năng, các hoạt động độc lập như: Sưu tầm tranh ảnh, thu tập tài liệu, khảo sát thực tế nơi mình ở. Hình thức dạy học theo nhóm đề cao vai trò tự hợp tác trách nhiệm cá nhân với tập thể. Đồng thời dạy học theo nhóm rèn luyện cho học sinh những kĩ năng: Biết lắng nghe lựa chọn, tiếp nhận ý kiến của người khác để bổ sung vào sự hiểu biết của mình, đồng thời học sinh biết trình bày ý kiến của mình cho bạn nghe và học được công tác tổ chức, điều khiển.

Hình thức dạy học theo lớp lấy GV làm trung tâm  và trong dạy học, GV lấy học sinh làm trung tâm, để xuất hiện nhiều hình thức dạy học phù hợp với các phương pháp đề cao vai trò hoạt động nhận thức của học sinh. Dạy học ngoài trời: Có nhiều nội dung gần gũi, gắn với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh. Những bài học đó nếu có điều kiện nên tổ chức cho học sinh học ngoài trời những địa điểm thích hợp như vườn trường, sân trường hoặc những địa điểm gần trường. Vì việc học ngoài trời giúp học sinh có biểu tượng rõ nét, cụ thể về sự vật, hiện tượng nên nắm bài tốt hơn vì mắt thấy, tai nghe... Đổi mới phương pháp dạy học cũng như đổi mới hình thức tổ chức dạy học, mục đích chính là nhằm vào đối tượng học sinh, nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác của học sinh trong học tập, tập trung vào các vấn đề sau:

Dạy học hướng tập trung vào học sinh: Phương pháp này làm cho học sinh chủ động,  tích cực , sáng tạo và  linh hoạt trong học tập.

Dạy học nêu vấn đề: Là sự tổ chức quá trình dạy học bao gồm việc tạo ra tình huống có vấn đề trong giờ học, kích thích ở học sinh nhu cầu giải quyết vấn đề nảy sinh, lôi cuốn các em vào hoạt động nhận thức tự lực nhằm nắm vững kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo mới, phát triển tính tích cực trí tuệ và hình thành cho các em năng lực tự mình thông hiểu và lĩnh hội thông tin khoa học mới. Tăng cường tính tích cực, tư duy của học sinh khi GV  trình bày kiến thức bằng lời; phương pháp này sẽ củng cố hứng thú học tập của học sinh, nâng cao tính ham hiểu biết và tò mò trong quá trình thông hiểu các vấn đề nghiên cứu.

 Lời nói sinh động của GV kết hợp với tính trực quan có hiệu quả to lớn trong việc dạy học.Việc dạy học trực quan không những làm cho quá trình học tập thêm sinh động mà  còn góp phần rèn luyện tư duy phân tích, tập cho các em nhìn thấy bản chất của các đối tượng ẩn sau các hình thức và những biểu hiện bề ngoài, kích thích ham hiểu biết của học sinh.

Cải tiến công tác tự học như cho học sinh lập thời gian biểu học ở nhà, ghi rõ từng công việc cụ thể với với thời gian cụ thể. Phát huy các phong trào học theo nhóm nhỏ (những em nhà ở gần nhau). Đối với học tại lớp cần thực hiện kiểm tra năng lực học sinh. Câu hỏi kiểm tra ngắn gọn, sát nội dung bài học và phù hợp với ba đối tượng học sinh: giỏi, khá, trung bình để học sinh nắm bài được tốt. Thường xuyên tổ chức cho học sinh hoạt động và thảo luận theo nhóm, tổ chức trò chơi hoặc sắm vai tuỳ theo môn học, bài học. Tạo hứng thú cho học sinh bằng cách nêu gương và thi đua giữa các tổ, nhóm hoặc giữa các cá nhân...

 Đối với từng môn học lại có phương pháp giảng dạy khác nhau. Ví dụ như với môn Toán: Khi hướng dẫn HS trả lời bài cũ: GV yêu cầu HS trả lời ngắn gọn, nắm vững kiến thức trọng tâm, trả lời hoặc làm bài tập có liên quan đến kiến thức đã học, hoàn thành bài với phép tính dễ hiểu với bước giải nhanh nhất. Khi hướng dẫn học bài mới ở nhà: GV yêu cầu HS nghiên cứu bài tập ở nhà trước, đọc và tập làm một số bài tập trong sách giáo khoa. Khi đến lớp: GV sử dụng nhiều phương pháp như: Trực quan, đàm thoại, thuyết trình, thực hành. Bởi vì học sinh tiểu học, tư duy của các em là trực quan sinh động đến tư duy trìu tượng. Do đó, GV nên dành nhiều thời gian cho HS thực hành nhằm phát huy óc tưởng  tượng, tư duy sáng tạo của các em. Sau mỗi dạng bài chúng ta nên cho HS chốt kiến thức bài đó. Ngoài ra tạo hứng thú cho các em bằng cách: Tổ chức thi giải toán nhanh; đố vui để học hoặc trò chơi học tập; thi điền đúng điền nhanh kết quả giữa các cá nhân , giữa các tổ, nhóm...Sau đó cho học sinh cả lớp nhận xét, đánh giá, GV bổ sung và tuyên dương, khen thưởng.

 Ở trường Tiểu học hiện nay nói chung và các em HS lớp 4 tôi đang nghiên cứu nói riêng, với phương pháp dạy học mới kết hợp với hình thức tổ chức dạy học mới (Dạy học cá nhân, theo nhóm, theo lớp, dạy học ngoài trời, tham quan, trò chơi học tập..) đã làm cho HS học tập một cách tích cực, tự giác, độc lập và sáng tạo. Mặt khác còn kích thích được phong trào thi đua học tập trong lớp. Do đó, kết quả mang lại rất khả quan; nhiều em rụt rè nay đã hăng hái phát biểu xây dựng bài, lớp học sôi nổi, học sinh hứng thú, tiếp thu kiến thức nhanh chóng.

Dạy học theo hướng đổi mới sẽ huy động được năng lực, nghệ thuật sư phạm của GV. Thực tế cho thấy rằng người GV không chỉ cung cấp cho học sinh những tri thức, kĩ năng cần thiết mà còn truyền đến cho các em cả lương tâm, tình cảm và trách nhiệm của chính mình. Dạy học vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật, đòi hỏi người giáo viên phải nỗ lực, sáng tạo, không ngừng cải tiến phương pháp để nâng cao hiệu quả giảng dạy, thực hiện tốt chủ đề năm học: “Môi trường thân thiện ; Học sinh tích cực”.

Muốn nâng cao hiệu quả và học tập hứng thú trong quá trình giảng dạy, đòi hỏi người GV  phải chuẩn bị kế hoạch dạy  học, hệ thống câu hỏi. Thâm nhập kĩ giáo án, hiểu rõ ý đồ sách giáo khoa. Có thiết kế khoa học, hệ thống câu hỏi ngắn gọn rõ ràng dễ hiểu. Lựa chọn phương pháp dạy học, có hiểu quả. Sử dụng tối đa đồ dùng dạy học và có hiệu quả trong từng tiết dạy, trong từng môn học. Để trở thành một người GV giỏi trước hết phải có lòng yêu nghề, mến trẻ, lòng say mê nghề nghiệp và ý chí quyết tâm cao, phải có  ý thức trách nhiệm đối với bản thân, đối với nghề nghiệp và xã hội.

Để chuẩn bị cho một giờ lên lớp, GV cần phải chuẩn bị rất chu đáo đồ dùng dạy học, giáo án và thâm nhập giáo án một cách kĩ càng. Khi đứng lớp phải bình tĩnh, tự tin, tác phong nhanh nhẹn, ngôn ngữ truyền đạt rõ ràng để làm sao hướng dẫn HS cho hiểu nội dung bài một cách dễ dàng, đồng thời khai thác nội dung để phát huy tính sáng tạo của HS khá, giỏi.

“Dạy học phát huy tính tích cực, tự giác học tập của học sinh” là một việc làm mới, rất khó khăn và lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, tinh thần khắc phục khó khăn và sự vận dụng linh hoạt các biện pháp để huy động tốt nhất xã hội cùng tham gia.

 Nguyễn Thị Hạnh

(GV Trường Tiểu học Ngô Sĩ Liên- TP Bắc Giang)

 

Các tin khác
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục
 
(BGĐT) - Tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh nằm trong trấn Kinh Bắc, vùng đất phía Bắc của kinh thành Thăng Long xưa (Hà Nội ngày nay), trung tâm của khu vực châu thổ sông Hồng. Tại đây còn lưu giữ được nhiều di tích lịch sử có giá trị như: Hệ thống đình, đền, chùa, lăng tẩm… Quê hương Kinh Bắc còn nổi tiếng với dân ca quan họ, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm được tôn vinh Di sản tư liệu ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Bài đọc nhiều nhất
  • Trang chủ
  • Đặt làm trang chủ
  • BGĐT Mail
  • RSS
  • Về đầu trang
 
Bản quyền thuộc Báo Bắc Giang . Địa chỉ: Số 49 Nguyễn Văn Cừ - TP Bắc Giang - Tỉnh Bắc Giang.
Tổng Biên tập TRỊNH VĂN ÁNH - Tòa soạn ĐT:+84.0240.3856367 - +84.0240.3854639
Fax:+84.0240.3856624 , Email: toasoan@baobacgiang.com.vn
Giấy phép số 74/GP - TTĐT cấp ngày 09 tháng 4 năm 2011.
Ghi rõ nguồn "Báo Bắc Giang Điện Tử" khi phát hành lại thông tin từ website này.
 
ictgroup.vn