"Tháng Hai và Ba năm nay là thời điểm khó khăn nhất của chúng tôi - Ông Nguyễn Hữu Phải, Giám đốc Công ty cổ phần May Bắc Giang nhớ lại - Đơn hàng giảm, giá hàng thấp, nhiều đối tác điều chỉnh hợp đồng theo hướng bất lợi nhưng chúng tôi buộc phải chấp nhận vì không muốn để công nhân phải thất nghiệp. Chỉ trong vòng hai tháng, chúng tôi lỗ hơn 2,5 tỷ đồng". Để "chống chọi" với "bão" khủng hoảng, DN đã có những sự thay đổi cho phù hợp với tình hình thực tế. Trước tiên là việc rà soát lại toàn bộ hoạt động sản xuất để tính toán, cơ cấu lại theo hướng chặt chẽ hơn, giảm bớt chi phí không cần thiết trong sản xuất, kinh doanh. Thời gian làm việc được tận dụng triệt để, hạn chế làm việc vào giờ cao điểm để tiết kiệm điện đồng thời phát động các phong trào thi đua giữa các tổ sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Nhận thấy thị trường Mỹ chịu ảnh hưởng nặng nề bởi suy thoái kinh tế, DN tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường sang một số nước khác, trong đó chú trọng thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản. Cùng với kinh nghiệm làm ăn và thương hiệu đã được khẳng định trong thời gian qua, việc mở rộng thị phần ở các quốc gia này đã mang lại hiệu quả rõ rệt: Từ nay đến hết tháng 10, toàn bộ hàng hoá của DN được xuất khẩu vào Hàn Quốc và Nhật Bản. Cơ cấu thị trường đã có sự thay đổi mạnh mẽ, trước đây lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ chiếm khoảng 50% thì nay chỉ còn 30%, Hàn Quốc trở thành thị trường chính với lượng tiêu thụ khoảng hơn 50% sản phẩm của DN, Nhật Bản chiếm khoảng 20%. Cùng với sự phục hồi kinh tế của các quốc gia này, đơn vị hiện đã ký được hợp đồng xuất khẩu hàng hoá đến hết năm 2009, lợi nhuận trong tháng Tư và Năm đã đạt hơn 2 tỷ đồng. 6 tháng đầu năm nay, DN đạt kim ngạch xuất khẩu gần 30 triệu USD, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm trước.

Do kinh tế thế giới suy thoái, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Rau quả Phương Đông cũng gặp nhiều khó khăn. Đáng chú ý là giá xuất khẩu hàng hoá giảm khoảng 10-15% so với vụ trước. Các nước EU - đối tác tiêu thụ toàn bộ hàng hoá của DN giảm đáng kể lượng hàng hoá nhập khẩu. "Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm mà lượng nông sản ở Ấn Độ - nước cung cấp nông sản lớn nhất thế giới bị giảm đáng kể do thời tiết bất lợi. Chúng tôi nỗ lực tìm kiếm thêm các khách hàng, mở rộng thị trường nên kết quả trong 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Công ty ước đạt khoảng 600 nghìn USD, gần bằng cả năm 2008. Dự kiến năm nay, chúng tôi  đạt kim ngạch khoảng 2 triệu USD" - Ông Mạnh Quân Đông, Giám đốc DN cho biết.

Ngoài hai mặt hàng chính là may mặc, nông sản chế biến, một số mặt hàng xuất khẩu khác của tỉnh trong năm nay chuyển biến theo hướng tích cực. Đáng chú ý là với sự góp mặt của Công ty Fuhong Preccition Component (Tập đoàn Hồng Hải) đã làm tăng kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng linh kiện điện tử lên 3,6 triệu USD (6 tháng đầu năm 2008, mặt hàng này chỉ đạt giá trị xuất khẩu hơn 190 nghìn USD). Mặt hàng lương thực, thực phẩm (gạo, sắn khô, lạc...) cũng đạt kim ngạch hơn 4,6 triệu USD, tăng 86,6% so với cùng kỳ năm trước… Tính chung trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh ước đạt 72,4 triệu USD, tăng 11,5% so với cùng kỳ năm trước. Đây là sự khẳng định về chất lượng, thương hiệu của hàng xuất khẩu Bắc Giang trên thương trường quốc tế giai đoạn khủng hoảng kinh tế hiện nay. Tuy nhiên, theo báo cáo của Sở Công thương, kim ngạch xuất khẩu của nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sụt giảm mạnh: Công ty Quốc tế VietPan-Pacific giảm 62,1%, Công ty Philko Vina giảm 33,6%, Công ty may JMC giảm 15,1%... Một số đơn hàng về sản phẩm truyền thống như mây tre đan của Hợp tác xã mây tre đan Tăng Tiến (Việt Yên) cũng giảm khoảng 50-70% so với năm trước.

Nhận định của nhiều chuyên gia, kinh tế thế giới đã qua đáy của khủng hoảng, đang có dấu hiệu hồi phục. Đây chính là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự tăng trưởng của xuất khẩu thời gian tới. Nhiều DN coi cuộc khủng hoảng kinh tế thời gian qua là sự thử thách niềm tin, sự tín nhiệm của các khách hàng cũng như khẳng định thương hiệu và vị trí của DN trên thương trường. Đây cũng là cơ hội để các DN xuất khẩu tiếp cận công nghệ hiện đại với giá rẻ để thay đổi công nghệ sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm. Các chính sách kích cầu của Nhà nước về lãi suất tín dụng, giãn, giảm thuế tạo điều kiện cho DN đẩy mạnh đầu tư, phát triển sản xuất, hạ giá thành sản phẩm... Bên cạnh đó, các ngành chức năng, hệ thống ngân hàng thương mại cần tiếp tục tạo điều kiện tốt về vốn, mặt bằng, cơ chế chính sách khuyến khích đẩy mạnh xuất khẩu. Các DN cần rà soát lại chỉ tiêu kinh doanh, cơ cấu lại sản xuất, triệt để tiết kiệm chi phí đầu vào, tiếp tục mở rộng thị trường sang các nước ít chịu ảnh hưởng của khủng hoảng hoặc có sự phục hồi nhanh, đẩy mạnh các biện pháp xúc tiến thương mại thúc đẩy tiêu thụ hàng hoá. Ông Nguyễn Hữu Phải, Giám đốc Công ty cổ phần May Bắc Giang cho rằng: "Điều quan trọng là DN không quá dao động, cần tìm những cơ hội trong sự khó khăn chung, kịp thời chớp lấy thời cơ đồng thời nắm bắt sự điều chỉnh ở tầm vĩ mô như các chính sách về thuế, tín dụng... tạo điều kiện cho DN đứng vững và tiếp tục phát triển trong thời gian tới".

Nguyễn Trường